اول : سفرهای استانی ( حوزهء خُرد)
محمود احمدی نژاد در سفر به مشهد ، ضمن آغاز دور سوم سفرهای استانی دولت اعلام کرد که این دور از سفرها با اولویت امور فرهنگی انجام خواهد شد.گفته شد که در سفر به مشهد ، خود در کمیتهء فرهنگ و هنر استان شرکت کرده و کمیته های اقتصادی را به معاون اولش واگذار نموده است و پس از آن در کنگرهء سرداران شهید و دیدار با جوانان نمونهء استان هم سخنرانی کرد.بر خلاف سفرهای دور گذشته که مصوبات جلسات دولت از طریق رسانه های گروهی اعلام می شد و عمدتآ در زمینهء ساخت و ساز وعمران بود در این سفر مشخص نشد دقیقآ چه چیزهایی تصویب گردیده یا پیشرفت پروژه های مصوبات قبل به چه اندازه بوده و چه تصمیماتی در دولت برای پیگیری آنها گرفته شده است .اگرچه هنوز برای این پیش بینی زود می باشد اما بعید است تا پایان سفرهای دور سوم، مصوبات درخور توجهی از درون جلسات فرهنگی دولت در استانها بیرون آید. پرداختن به چرایی آن بحث دیگری را می طلبد.
دوم : زمینه ها
چه چیزهایی می تواند زمینه ها و علتهای رویکرد جدید دولت دهم در حوزهء فرهنگ بوده و چه نتایج و تبعاتی می تواند داشته باشد؟
1- با توجه به کاهش قیمت نفت ، از درآمدهای دولت به میزان زیادی کاسته شده است.همین یک دلیل به تنهایی کفایت می کند که دولت اگر بخواهد هم نتواند مثل سالهای گذشته پروژه های ریز و درشت عمرانی را در هر سفر استانی تصویب کند.
2- در دور اول سفرها ، پروژه های زیادی به تصویب دولت رسیده است، با توجه به پیشرفت آهستهء پروژه های عمرانی در کشور و گستردگی این مصوبات اگر دولت تا پایان دوره اش فقط به پیگیری همان مصوبات اهتمام نماید کار مهمی کرده است و دیگر زمان و امکانی برای آغاز پروژه های جدید نمی ماند.
3- با توجه به اینکه اطلاع رسانی دولت در زمینهء پیگیری مصوبات گذشته پارادوکسیکال است ، دولت نیازمند سوژه های رسانه ای برای این دور از سفرها می باشد.پارادوکسیکال از این لحاظ که دولت در همان سالهای اول اعلام کرده بود که همهء پروژه ها اجرایی شده اند و لذا اطلاع رسانی در مورد پیگیری پروژه های بر زمین مانده به ایجاد پارادوکس تبلیغاتی و به ضرر او منجر می شود.
4- اگر حتی قیمت نفت دوباره افزایش یابد اما حجم بالای نقدینگی موجود در بازار باعث می شود که دولت از تزریق پولهای کلان در پروژه های بزرگ جدید خود داری کند و همان پروژه های گذشته را به نوعی سامان داده و به اتمام برساند.
5- رهبر جمهوری اسلامی نگرش فرهنگی خاصی داشته که غالبآ هم دولتهای گذشته به آنها توجه لازم را معطوف نکرده اند و یا نهایتآ به اندازه ای نبوده است که رضایت ایشان را تأمین سازد.به گونه ای که دیدارهای سالانه اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی با رهبری بعضآ تبدیل به گلایه و انتقاد ایشان از آن شورا شده است.اکنون به نظر می رسد احمدی نژاد تصمیم گرفته است به این دغدغه ها با اهتمام جدی تری بپردازد.
چهار مورد نخستین فوق اگرچه اجبارهایی طبیعی و ذاتی اقتصاد وابسته به نفت ایران و مهمتر از آن نتیجهء عملکرد دولت نهم در حوزهء اقتصاد می باشد،اما برای اقدامات فرهنگی که احمدی نژاد قرار است در دور جدید انجام دهد بیشتر دلایلی سلبی محسوب می شوند.اما مورد پنجم، ایجابی و جدی می باشد و باید منتظر نتایج ویژهء آن نیز بود که معمولآ پس از ورود احمدی نژاد به هر حوزه حادث می گردد.
با لحاظ موارد فوق، به نظر می رسد موضوع فرهنگ اگر چه موضوع سهل و ممتنعی به چشم می آید اما در این دوره از سفرهای استانی ممکن است به تدریج خود را چالش برانگیز نشان دهد.با این وجود در سفرسوم دولت دهم به مشهد مشخص شد که احمدی نژاد از نظر تئوری در این زمینه به شدت فقیر می باشد.چنانکه اشاره شد ،نامبرده در آن شهر صرفآ به برگزاری جلسات سمبلیک مثل دیدار با جوانان و یا شرکت در کنگرهء سرداران شهید و حداکثر برگزاری "کمیتهء فرهنگ و هنر استان"و اموری از این دست خلاصه و اکتفا گردید.ناگفته نگذارم که فقر تئوری های فرهنگی در جمهوری اسلامی گسترده است و منحصر به این دولت هم نمی شود و دلایل خاص خود را دارد .اما چون فقط این محمود احمدی نژاد است که آستین همت را برای اجرای آنچه که گمان می کند برنامهء فرهنگی است بالا زده لذا عمق و پهنای این فقر هم در دولت او بیشتر از پیش عیان خواهد گردید!
سوم: نشانه های رویکرد جدید فرهنگی ؛
دو نشانه در هفتهء گذشته(9/آبان/88 تا 15 /آبان /88) به نفع این احتمال دیده شد که نشان می دهد دولت قصد دارد در حوزهء فرهنگ با رویکرد تازه وارد شود ؛ نخست انتصاب رامین به معاونت مطبوعاتی وزارت ارشاد و دوم مصاحبهء یک مقام آموزش و پرورش مبنی بر "طرح استقرار دائمی روحانیون در مدارس کشور" و براین دو نشانه هم مواردی را باید افزود که قبلآ رخ داده نظیر این سخن کامران دانشجو وزیر علوم که در روز معارفه مهمترین دغدغه اش در دانشگاه را "دین" قلمداد کرد.سخنرانی های حامیان دولت که اخیرآ و باوجود پیش بینی ناآرامی در دانشگاه ها برگزار می شود نیز می تواند نشانه ای در همین راستا باشد.سخنرانی محمد جواد لاریجانی در دانشگاه شریف،سخنرانی نمایندهء قم در دانشگاه اهواز و پیام نور مشهد،سخنرانی وزیر سابق ارشاد در دانشگاه خواجه نصیر و افرادی دیگر...که به نظر می رسد در قالب یک پروژه سیاسی – فرهنگی تعریف شده و بخش فرهنگی اش با موضوع مورد بحث ما همپوشانی دارد.
نظرات انتقادی رهبر جمهوری اسلامی در خصوص علوم انسانی – غربی - و نیز برنامه های گفتگویی که در این زمینه از رسانه ملی پخش می شود و اکنون بر میزان آنها افزوده شده است نیز نشانه های قدرتمندتری به نفع این گمانه می باشند.
چهارم : پیش آگهی رویکرد جدید ؛
احمدی نژاد که در سال 84 با هدف بهبود وضعیت معیشت و اقتصاد و مبارزه با فساد و رانت خواری وارد عرصهء انتخابات شد ، شعارهایش در عمل به وضعیت کنونی در اقتصاد انجامید لذا بدیهی است که چنانچه او بخواهد به طور جدی به مقولهء فرهنگ و هنر عمومی وارد شود بعید نیست که تبعاتی مشابه قبل ، دامن دولت و گریبان ملت را فرا بگیرد.اگرچه چهار سال دولت داری علی القاعده باید بر تجربه هایش افزوده باشد و از آفات و عوارض اقداماتش بکاهد اما بدان لحاظ که حوزهء فرهنگ حساس تر می باشد و نیز با توجه به شکل گیری جنبش سبز ، ممکن است تفاوتی با تبعات اقتصادی دولت نهم نداشته باشد .
همانگونه که در دولت نهم اوج مبارزه با مفاسد اقتصادی و پروپاگاندای رییس جمهور در مبارزه با رانت خواران ، نهایتآ به قربانی شدن مدیرعامل بانک پارسیان انجامید که از قضا یکی از مدیران خلاق در اقتصاد کشور بود ، ممکن است در برنامهء جدید ایشان ، هم یک مدیر و یا سازمانی غیردولتی خواسته یا ناخواسته در تیررس پروپاگاندای جدید قرار بگیرد و چون مرغ بسمل در پیشگاه این رویکرد نورسیده قربانی و کباب شود. این اگر چه صرفآ یک احتمال است و حتی شاید هم امکان وقوعش کم بوده باشد اما بر اساس رفتارشناسی پروپاگاندای فوق الذکر نباید چنین احتمالی از نظر دور داشته شود.به عبارت دیگر از آنجا که دست دولت محمود احمدی نژاد از لحاظ تئوری های معتبر و آزموده شده در حوزهء فرهنگ خالی است (حتی خالی تر از اقتصاد) ، جنجالهای ایجاد شده و پروپاگاندای ملتهب ، یحتمل به ناکار شدن نهادهای لاغر و نحیف و لرزان فرهنگ در بخش غیر دولتی منتهی گردد و یا دستکم آنان را به وادی ابهام در سیاستگزاری سالانه و یا سرمایه گزاری های چندین ساله شان بکشاند که کمتر از کمای مغزی نیست و ندانند که بالاخره باید به چه سازی برقصند !
ادامه دارد...
|
